Konserwacja pompy ciepła: przeglądy, monitorowanie i typowe usterki

Pompa ciepła pracuje przez cały rok, a zimą często bez przerwy. Żeby przez lata grzała efektywnie i bez awarii, potrzebuje regularnej konserwacji i obserwacji wyników. Wyjaśniamy, jak często robić przegląd pompy ciepła, co sprawdza serwis, co możesz zrobić sam i jak rozpoznać typowe usterki, zanim zamienią się w drogą naprawę.

Konserwacja pompy ciepła: co i jak często

Przegląd przez serwis wykonuje się zwykle raz w roku, najlepiej przed sezonem grzewczym. Wiążący jest zapis w karcie gwarancyjnej, bo producent może uzależnić od przeglądów zachowanie gwarancji. Między przeglądami wystarczy kilka prostych czynności po stronie użytkownika.

Przegląd serwisowy: zakres

Przegląd serwisowy obejmuje cały układ: jednostkę zewnętrzną, moduł wewnętrzny, instalację grzewczą i sterowanie. Serwisant porównuje też parametry pracy z poprzednim sezonem, bo spadek efektywności widać najpierw w danych.

Zakres typowego przeglądu:

1. Oględziny jednostki zewnętrznej, czyszczenie parownika i wentylatora.
2. Kontrola odpływu skroplin i ewentualnej grzałki tacy ociekowej.
3. Sprawdzenie szczelności i parametrów obiegu chłodniczego.
4. Czyszczenie filtra lub separatora magnetycznego w obiegu wody.
5. Kontrola ciśnienia, odpowietrzenie instalacji, sprawdzenie naczynia wzbiorczego.
6. Kontrola połączeń elektrycznych, zabezpieczeń i grzałki elektrycznej.
7. Sprawdzenie zasobnika ciepłej wody, w tym anody, jeśli producent ją przewiduje.
8. Odczyt błędów ze sterownika, liczby startów sprężarki i cykli odszraniania.
9. Korekta krzywej grzewczej i harmonogramów.

Zakres przeglądów w Sun Valley Energy opisujemy na stronie przeglądów serwisowych.

Co możesz zrobić sam

Użytkownik dba o to, żeby pompa miała swobodny dostęp powietrza i żeby wcześnie zauważyć nieprawidłowości. Do obiegu chłodniczego i do wnętrza obudowy nie należy zaglądać samodzielnie.

• Utrzymuj wolną przestrzeń wokół jednostki zewnętrznej: bez liści, śniegu, osłon i roślin zasłaniających wlot powietrza.
• Sprawdzaj, czy woda ze skroplin swobodnie odpływa i nie zamarza pod urządzeniem.
• Odczytuj ciśnienie na manometrze i porównuj z wartością podaną przez instalatora.
• Notuj komunikaty o błędach i godzinę ich pojawienia się.
• Raz w miesiącu zapisz zużycie energii pompy z licznika lub aplikacji.

Zasada: szron i krótkie okresy pary nad jednostką zimą są normalne, bo pompa odszrania parownik. Gruba, narastająca warstwa lodu, która nie znika po cyklu odszraniania, to powód do wezwania serwisu.

Kto może serwisować pompę ciepła

Prace przy obiegu chłodniczym pompy ciepła z fluorowanymi gazami cieplarnianymi, czyli instalacja, kontrola szczelności, konserwacja, serwis, naprawa i likwidacja, wykonuje personel z certyfikatem. Wymaga tego art. 20 ustawy z 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych.

Dla urządzeń zawierających co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 fluorowanych gazów cieplarnianych operator prowadzi Kartę Urządzenia w Centralnym Rejestrze Operatorów (art. 14 i 19 tej ustawy). Wpisy o wykonanych czynnościach dokonuje się w ciągu 15 dni roboczych. W pompach z czynnikiem naturalnym, na przykład propanem R290, obowiązują z kolei szczególne zasady bezpieczeństwa, bo czynnik jest palny, więc serwis musi mieć doświadczenie z takimi urządzeniami.

Monitorowanie wydajności pompy ciepła

Monitorowanie polega na zestawieniu energii elektrycznej pobranej przez pompę z ciepłem, które oddała do budynku. Ich stosunek w całym sezonie to sezonowa efektywność, bliska temu, co producent podaje jako SCOP. Spadek tego wskaźnika rok do roku to sygnał, że coś wymaga uwagi.

Warto rozróżnić wskaźniki:

• COP: chwilowa efektywność w określonych warunkach, na przykład przy danej temperaturze powietrza i zasilania;
• SCOP: sezonowa efektywność ogrzewania, uśredniona dla całego sezonu;
• SEER: sezonowa efektywność chłodzenia, ważna, jeśli pompa latem chłodzi dom.

Co obserwować w aplikacji lub systemie zarządzania energią:

• zużycie energii elektrycznej dzienne i miesięczne;
• ilość wyprodukowanego ciepła, jeśli instalacja ma licznik ciepła;
• temperaturę zasilania przy różnych temperaturach zewnętrznych;
• czas pracy i liczbę startów sprężarki, które pokazują taktowanie;
• udział pracy grzałki elektrycznej.

Pompę ciepła można włączyć do sterowania i monitoringu razem z fotowoltaiką i magazynem energii. Przy stałej opiece dane trafiają do monitoringu serwisowego, więc nieprawidłowości widzimy, zanim zauważy je domownik.

Typowe problemy i rozwiązania

Większość problemów z pompą ciepła ma kilka powtarzalnych przyczyn. Część usuniesz sam, ale wszystko, co dotyczy obiegu chłodniczego lub elektryki wewnątrz urządzenia, zostaw serwisowi.

Pompa ciepła nie działa

Najpierw sprawdź zasilanie i zabezpieczenia w rozdzielnicy oraz komunikat na sterowniku. Część pomp ma blokadę pracy w określonych godzinach albo sygnał zewnętrzny, który wstrzymuje sprężarkę. Jeśli po przywróceniu zasilania błąd wraca, wezwij serwis i podaj kod błędu.

Za mało ciepła w domu

Przyczyną bywa zbyt nisko ustawiona krzywa grzewcza, zapowietrzona instalacja, zamknięte zawory termostatyczne, zabrudzony filtr albo zbyt niskie ciśnienie w instalacji. Jeśli wszystko jest w porządku, a pompa i tak nie nadąża w mrozy, problemem może być dobór mocy do budynku. To wymaga analizy zapotrzebowania na ciepło.

Wysokie zużycie prądu

Zużycie rośnie, gdy pompa pracuje z wysoką temperaturą zasilania, często włącza grzałkę elektryczną, grzeje ciepłą wodę do zbyt wysokiej temperatury albo taktuje. Zabrudzony parownik i oblodzenie obniżają efektywność. Pomaga korekta krzywej grzewczej, harmonogramu ciepłej wody i ustawień grzałki.

Oblodzenie jednostki zewnętrznej

Szron, który znika po cyklu odszraniania, jest normalny. Lód, który narasta mimo odszraniania, oznacza zwykle zablokowany odpływ skroplin, problem z czujnikiem albo z obiegiem chłodniczym. Nie skuwaj lodu z lamel, bo łatwo je uszkodzić.

Hałas i drgania

Głośniejsza praca bywa skutkiem zabrudzonego wentylatora, poluzowanych mocowań albo zużytych podkładek antywibracyjnych. Warto też sprawdzić, czy jednostka stoi stabilnie i równo.

Serwis pompy ciepła w abonamencie

Konserwacja pompy ciepła działa najlepiej, gdy przegląd, monitoring i naprawy prowadzi jeden wykonawca, który zna instalację od projektu. Wtedy dane z poprzednich sezonów są punktem odniesienia, a usterki da się wychwycić zdalnie.

Sun Valley Energy montuje pompy ciepła i opiekuje się nimi w ramach serwisu: przeglądy przed sezonem, monitoring pracy i naprawy. Od 2021 r. zrealizowaliśmy ponad 150 projektów. Jeśli Twoja pompa ciepła nie miała przeglądu w tym roku, umów go przed mrozami.