Rynkowa cena energii (RCE) i ujemne ceny prądu: co oznaczają dla prosumenta

Rynkowa cena energii, w skrócie RCE, decyduje o tym, ile prosument dostaje za prąd oddany do sieci. Zmienia się co kwadrans, w słoneczne południe spada najniżej, a w niektóre dni jest ujemna. Wyjaśniamy, jak powstaje RCE, czym różni się od RCEm, skąd biorą się ujemne ceny prądu i co oznaczają dla rachunków. Liczby pochodzą z danych PSE, które przeanalizowaliśmy za okres od czerwca 2024 r. do października 2026 r.

Rynkowa cena energii: co to jest

Rynkowa cena energii (RCE) to cena energii elektrycznej z rynku dnia następnego, czyli giełdowego rynku, na którym dzień wcześniej kupuje się i sprzedaje prąd na kolejną dobę. Ustawa o OZE (art. 4b) definiuje ją jako średnią ważoną wolumenem obrotu z cen w systemie kursu jednolitego, z sesji prowadzonych przez giełdę towarową i w ramach jednolitego łączenia rynków europejskich.

RCE wyznacza się dla każdego okresu rozliczania niezbilansowania. PSE publikuje ją dla każdego kwadransa doby, dzień przed dostawą. Od 1 października 2025 r. każdy kwadrans ma własną cenę, czyli 96 różnych wartości na dobę. Od 14 czerwca 2024 r. do 30 września 2025 r. ceny też były podawane dla kwadransów, ale w obrębie godziny miały tę samą wartość.

Aktualne notowania pokazujemy na stronie rynkowej ceny energii RCE.

RCE a RCEm

RCE to cena dla każdego kwadransa, a RCEm to cena miesięczna. RCEm liczy się jako średnią z RCE, ważoną ilością energii oddawanej do sieci przez prosumentów w danym okresie. W tym wzorze ujemne ceny przyjmuje się jako zero.

To, która cena dotyczy prosumenta, zależy od daty pierwszego wprowadzenia energii do sieci:

• do 30 czerwca 2024 r.: rozliczenie według RCEm, z możliwością jednorazowego i nieodwracalnego przejścia na RCE,
• od 1 lipca 2024 r.: rozliczenie według RCE dla każdego okresu.

Szczegóły rozliczenia, depozytu i zwrotu nadpłaty opisujemy w artykule o net-billingu dla prosumenta.

RCE w liczbach: 2025 i 2026

Średnia RCE ze wszystkich kwadransów 2025 r. wyniosła ok. 442 zł/MWh. W ostatnich 12 miesiącach, od października 2025 r. do września 2026 r., było to ok. 500 zł/MWh. Rozpiętość cen jest jednak ogromna i to ona ma znaczenie dla prosumenta.

Najważniejsze liczby z danych PSE:

• najwyższa cena w 2025 r.: 1864,27 zł/MWh, 2 czerwca o 20:00,
• najniższa cena w 2025 r.: -532,33 zł/MWh, 19 czerwca o 14:00,
• najwyższa cena w 2026 r. do 6 października: 3038,91 zł/MWh, 14 września o 19:45,
• najniższa cena w 2026 r.: -1457,59 zł/MWh, 1 maja o 14:15.

Ceny układają się w powtarzalny wzór dobowy. Od kwietnia do września 2025 r. średnia RCE między 13:00 a 14:00 wynosiła ok. 126 zł/MWh, a między 20:00 a 21:00 ok. 804 zł/MWh. Gdy panele produkują najwięcej, ceny są najniższe, a wieczorem, gdy słońca już nie ma, najwyższe.

Ujemne ceny energii: skąd się biorą

Ujemna cena oznacza, że w danym kwadransie wytwórcy płacą za odbiór energii. Dzieje się tak, gdy produkcja przewyższa popyt, a część elektrowni nie może lub nie opłaca się jej szybko ograniczyć.

W Polsce warunki do ujemnych cen powstają najczęściej, gdy zbiegają się trzy czynniki: dużo słońca, niskie zapotrzebowanie i ograniczona elastyczność systemu. Typowa sytuacja to słoneczny weekend lub święto w okolicach południa.

Dane PSE dobrze to pokazują. W 2025 r. RCE była ujemna w 1414 kwadransach, czyli przez ok. 354 godziny w 72 dniach. 57% ujemnych kwadransów przypadło na soboty i niedziele, a najwięcej na godziny od 10:00 do 15:00. Rekordowe dni to święta: 1 stycznia 2025 r. (60 ujemnych kwadransów, od 1:00 do 15:00 i od 23:00, czyli także w nocy) i Boże Ciało, 19 czerwca 2025 r. (36, od 9:00 do 18:00).

W 2026 r. do 6 października ujemnych kwadransów było już 1324, łącznie ok. 331 godzin w 77 dniach. Najwięcej przypadło na Wielkanoc: 5 i 6 kwietnia 2026 r. (43 i 47 kwadransów).

Czy ujemne ceny obniżą rachunek

Przy zwykłej taryfie nie. Gospodarstwo domowe w taryfie G11 czy G12 płaci stałą cenę energii przez okres taryfy. Na 2026 r. Prezes URE zatwierdził taryfy sprzedawców z urzędu ze średnią ceną 495,16 zł/MWh netto, niezależnie od tego, co dzieje się na giełdzie.

Ujemne i niskie ceny docierają do odbiorcy tylko przy umowie z ceną dynamiczną. Według raportu URE na koniec 2025 r. miało ją 4836 gospodarstw domowych. Taka umowa wymaga licznika zdalnego odczytu i opłaca się, gdy można przesuwać duże zużycie, np. ładowanie auta czy grzanie wody, na kwadranse z niską ceną. Więcej o tym w artykule o dynamicznych cenach energii.

Ujemne ceny a prosument

Prosument rozliczany według ceny kwadransowej dostaje za energię oddaną w kwadransie z ujemną RCE cenę zero, a nie ujemną. W cenie miesięcznej RCEm ujemne kwadranse też liczą się jako zero. Prosument nie dopłaca więc do energii oddanej w takich godzinach, ale też nic za nią nie dostaje.

Sprzedawca może poprosić prosumenta o zgodę na zdalne wyłączanie lub ograniczanie mikroinstalacji, gdy cena jest ujemna. Prosument pokrywa wtedy połowę kosztu urządzeń sterujących. Jeśli odmówi, sprzedawca może stosować wobec niego ujemne ceny przy wycenie oddanej energii. Spór w tej sprawie można skierować do Koordynatora do spraw negocjacji (art. 31a Prawa energetycznego).

Dla prosumenta energia zużyta na miejscu w słoneczne południe jest warta kilka razy więcej niż ta sama energia oddana do sieci. Autokonsumpcję zwiększają:

• przesunięcie pracy pralki, zmywarki i grzania wody na godziny produkcji,
• ładowanie samochodu elektrycznego w ciągu dnia,
• magazyn energii do fotowoltaiki, który przenosi nadwyżkę na wieczór,
• system zarządzania energią, który robi to automatycznie.

Więcej o samym zjawisku ujemnych cen piszemy w artykule ujemne ceny energii w Polsce.

Co z tego wynika dla rynku

Ujemne ceny są sygnałem, że w systemie brakuje elastyczności: magazynów energii, odbiorów, które mogą przesunąć zużycie, i połączeń z sąsiednimi rynkami. Im więcej takich zasobów, tym rzadziej ceny spadają poniżej zera i tym mniejsze są wieczorne szczyty.

Dla właściciela domu czy firmy praktyczny wniosek jest jeden: im lepiej dopasujesz zużycie do własnej produkcji, tym mniej zależysz od wahań RCE. Sun Valley Energy pomaga zwiększyć autokonsumpcję, projektuje magazyny energii i systemy zarządzania energią, a potem pilnuje ich pracy w ramach serwisu.